Categorie archief: Taal en de media

Weg met de ondertiteling

Hans Bennis, directeur TaalunieHans Bennis, afkomstig van het Meertensinstituut, is net benoemd als directeur van de Taalunie of hij gooit al de knuppel in het hoenderhak: Spreken Vlamingen en Nederlanders nog wel dezelfde taal? Ik zou zeggen dat dat een vreemde vraag is voor iemand in zijn positie. Had hij zich die vraag niet moeten stellen voordat hij die baan aannam? De Taalunie, zal Bennis ook wel weten, heeft belangrijke taken gekregen op het gebied van de ‘verzorging’ van het Nederlands. Dan hebben we het over taalbeleid, taalinfrastructuur en taalgebruik. Die taal is dan de gemeenschappelijke taal van Nederland, Vlaanderen, Suriname en de Antillen: het Nederlands. Tenminste, daar gaat de Taalunie vanuit.
Het is zeker waar dat er in de diverse delen van dit taalgebied eigenzinnige bloempjes ontstaan, maar maken die taalvarianten de lokale taal ineens geen Nederlands meer? Nederlanders, en vooral randstedelingen, zijn uitzonderlijk taalintolerant (ik veralgemeen hier enigszins). Iemand hoeft maar een een kleine taalafwijking in woordgebruik of uitspraak te bezigen of de randstedeling vraagt of die ‘boer’ geen Nederlands kan spreken. Het lijkt er op dat dat verschijnsel in Vlaanderen ook voorkomt. Ik heb me laten wijsmaken dat West-Vlamingen op de Vlaamse tv ook ondertiteld worden. Ondertiteling bevordert de taalintolerantie, is mijn stelling.

Engels

Wat ik zo grappig vind is dat ik dat in de Engelstalige wereld nog niet gezien heb. Australische films worden in Engeland en Amerika niet ondertiteld, althans, ik heb dat nog nooit gezien. Verzin zo nog maar een paar Engels/Engelse cominaties. Ik heb ook de indruk (en nee, ook daar heb ik  geen onderzoek naar gedaan) dat de taaltolerantie van Engelssprekenden ten opzichte van van afwijkingen van de eigen taal aanzienlijk groter is dan van de Nederlandssprekenden. Ik heb vele bijeenkomsten in den vreemde meegemaakt, waar niet Engelstaligen in het Engels een verhaal moesten houden.

Mijn Engels is, denk ik, niet heel erg slecht, maar ik heb menigmaal grote moeite gehad betogen van die niet-Engelstaligen te volgen, terwijl Engelstaligen daar, gehoord de reacties, vaak veel minder moeite me hadden. Goed, die hebben natuurlijk het voordeel dat het hun eigen taal is, maar het leek er op dat ze weinig moeite hadden met, soms aanzienlijke, taalafwijkingen. Ik weet het, dat is geen echt wetenschappelijke onderbouwing van mijn stelling, maar laten we om te beginnen de proef op de som nemen en die ondertiteling van Nederlandse en Vlaamse films en series opdoeken. Weg ermee. Dat levert ook nog eens geld op, Hollanders!

Waar blijven die neerlandici? (2)

Vorig jaar vroeg ik me af (ik vraag het me al jaren af): Waar blijven die neerlandici? Eindelijk lijkt er in Nederland een discussie ontbrand over de verregaande verengelsing van het universitaire onderwijs. De Volkskrant constateerde dat 60% van het universitaire onderwijs in het Engels is en de tendens is naar meer (Engels). Daarop reageerde Volkskrantredacteur Martin Sommer met een pleidooi voor de herinvoering van het Nederlands (Nee tegen stone coal English). Daar volgden reacties op in de Volkskrant, maar ook in NRC Handelsblad. Stukjesschrijver Louise Fresco, voorzitter van de raad van bestuur (!) van Wageningen Universiteit (!), probeerde met een reeks rammelende argumenten de keuze voor het Engels te rechtvaardigen.

Op allerlei andere plaatsen werd ook een steentje bijgedragen aan de discussie. Het was een beetje laat, maar eindelijk krijgt de Nederlander in de gaten dat zijn taal om hals gebracht wordt door al te ambitieuze regelaartjes in de universiteitswereld. Die moeten omzet draaien. Nog steeds heerst er een doodse stilte van het ‘front’ der neerlandici. Waar blijft hun stem? Ik hoor ze niet. Ze zouden op zijn minst kunnen opkomen voor hun eigenbelang. Wie aan hun taal zit, zit aan hun werkgelegenheid, maar, voor zover ik het bijhoud, speelt bij neerlandici de taalverdringing van het Nederlands in Nederland niet.

Een tijdje terug maakten enkele hoogleraren zich druk over het saaie vak Nederlands. Dat moet flitsender.  Uitstekend, het kan me niet flitsend genoeg, maar waar blijft hun protest tegen de verengelsing van het middelbaar en lager onderwijs? Of vinden ze het allemaal wel okay zo? Deels dezelfde hoogleraren maakten zich eerder, terecht, druk over het Nederlands in het universitair onderwijs in den vreemde, maar blijven stil als de 2de Kamer enthousiast instemt met de vertweetaliging van het Nederlandse basisonderwijs. Dat lijkt een beetje op pennywise en poundfoulish (om eens leentjebuur te spelen bij de Angelsaksen).

 

Zingen in het Engels is normaal

RoosbeefIn Nederland moet je je als zanger(es) verantwoorden als je in het Nederlands zingt. Als iemand in het Engels zingt dan worden daar geen vragen naar gesteld. Onlangs vond  een directeur  van Buma Cultuur Frank Helmink dat er wel erg weinig Nederlandstalig op de Nederlandse publieke omroep is te horen: slechts 4,6% van de meest gedraaide nummers is Nederlandstalig. Hij was niet voor quota. De publieke omroep trok zich niks van Helmink aan en ging onverdroten door met het uitzenden van bijna uitsluitend angelsaksische muziek.

Nu ben ik niet voor een quotum verplicht Nederlandstalig want Nederlandstalig betekent niet dat het ook goede muziek is, maar het kwaliteitskenmerk kan niet het kriterium zijn, tenminste niet op het immens populaire station radio 2. Een groot deel van de muziek die daar gedraaid wordt is het draaien niet waard. De weinige Nederlandstalige muziek die er wel gedraaid wordt, zoals Bluf en Guus Meeuwis, kun je ook niet echt topklasse noemen. Goed, smaken verschillen.
Schunniger is dat je op radio 2 zelden Nederlandstalige muziek hoort die alleszins de moeite waard is. De prachtige eerste soloplaat die Henny Vrienten na Doe Maar ooit maakte (ergens rond 1991) heb ik nooit bij de publieke omroep gedraaid gehoord, een geweldige artiest als Bram Vermeulen hoorde je al zelden op radio 2, maar nu nooit meer. Roosbeef, Alex Roeka, de Nieuwe Snaar en Spinvis, alle zeer de moeite waard, bestaan niet als je de muziek op radio 2 beluistert. De prachtige Thé Lau werd pas gedraaid toen hij, letterlijk, op sterven na dood was en toen hij dood was, was ook dat afgelopen. Ik heb me al vaker afgevraagd wat er toch met die Hollanders is. Lijden ze aan zelfhaat, aan een minderwaardigheidscomplex? Zeg het maar. Aan de kwaliteit van de Nederlandstalige muziek (en daar heb ik de België gemaakte muziek nog niets eens bij genoemd) kan het niet liggen.